Altınkan Avukatlık Bürosu

Mirastan Feragat Sözleşmesi: Hukuki Niteliği ve Sonuçları

Onur Altınkan — Sat, 03 May 2025 00:22:23 +0000

Mirastan Feragat Sözleşmesi: Miras Hakkından Önceden Vazgeçmenin Hukuki Sonuçları

Mirastan feragat sözleşmesi, bir kişinin henüz doğmamış miras hakkından, mirasbırakan ile yapacağı resmi bir sözleşme yoluyla feragat etmesini ifade eder. Bu işlem, yalnızca mirasbırakanın sağlığında yapılabilir ve Türk Medeni Kanunu’nda açıkça tanımlanmıştır. Feragat sözleşmesiyle mirasçılık sıfatı ortadan kalkar ve sözleşmenin niteliğine göre feragat edenin altsoyu da bu durumdan etkilenebilir.

Yasal Çerçeve ve Şekil Şartları

Mirastan feragat işlemi, Türk Medeni Kanunu’nun 528, 529 ve 530. maddeleri ile düzenlenmiştir. Bu sözleşme, bir tür miras sözleşmesi sayıldığından, resmi vasiyetname hükümleri uyarınca noter huzurunda ve tanıklar eşliğinde düzenlenmelidir. Şekil şartlarına uyulmaması hâlinde feragat geçersiz olur. Bu sebeple uygulamada en çok dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de sözleşmenin resmi vasiyetname usulüne uygun hazırlanmasıdır.

Mirastan Feragat Sözleşmesi Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Sözleşmenin noter veya mahkeme önünde düzenlenmesi
Feragatin ivazlı mı, ivazsız mı olduğunun açıkça belirtilmesi
Altsoyun mirasçılığına ilişkin hüküm konulması
Tarih, taraf imzaları ve tanıkların yer alması

Mirastan Feragat Sözleşmesi ile Karşılaşılan Uygulama Hataları

Uygulamada mirastan feragat sözleşmesi ile mirasın reddi ya da mirasçılıktan çıkarma sıklıkla karıştırılmaktadır. Ayrıca mirasbırakanın bizzat yer almadığı, yalnızca mirasçılar arasında yapılan feragat anlaşmaları da geçersizdir. İleri yaşlardaki bireylerin işlem sırasında ehliyetinin bulunup bulunmadığı, işlemden önce alınacak psikiyatri raporuyla belgelendirilmelidir.

Feragat Türlerinin Ayrımı ve Hukuki Sonuçları

Feragatin Kapsamına Göre: Tam ve Kısmi Feragat

Mirastan feragat işlemi, mirasın tümünden vazgeçme şeklinde olabileceği gibi sadece belirli bir oran ya da malvarlığı unsurunu kapsayacak şekilde de düzenlenebilir. Kapsam, sözleşme metninde açıkça belirtilmelidir.

Karşılık Durumuna Göre: İvazlı ve İvazsız Feragat

İvazlı Feragat

Feragat işleminin karşılığında maddi bir menfaat elde edilmişse ivazlı feragat söz konusudur. Bu durumda feragat edenin altsoyu da mirasçılık hakkını kaybeder (aksi sözleşmede belirtilmedikçe). Ayrıca sözleşme, belirli bir kişi lehine yapılmışsa ve bu kişi mirasçı olamazsa, sözleşme geçersiz olur.

İvazsız Feragat

Karşılıksız yapılan feragat işlemlerinde, feragat edenin çocukları onun yerine geçerek mirasçılık sıfatını sürdürebilir. Sözleşmede bu durumun aksi düzenlenmedikçe, feragat altsoyu etkilemez. Ancak feragat edenin altsoyu saklı pay talebinde bulunabilir.

İvazsız Feragat Nedir?

İvazsız feragat, mirasçının hiçbir bedel veya menfaat temin etmeksizin, mirasbırakanla yaptığı resmi bir sözleşme ile miras hakkından feragat etmesidir. Bu durum, çoğunlukla aile içi ilişkilerde, mirasçının miras üzerinde herhangi bir iddiada bulunmak istememesi nedeniyle gündeme gelir.

Mirastan Feragat Sözleşmesi Şekil Şartı

İvazsız dahi olsa, mirastan feragat sözleşmesinin geçerliliği için bazı şekil şartları vardır:

Resmi şekilde düzenlenmiş yazılı sözleşme: Sözleşme, noter huzurunda veya sulh hukuk mahkemesi hakimi önünde düzenlenmelidir (TMK m.528).
Tarafların fiil ehliyeti: Hem mirasbırakan hem de feragat eden mirasçı ehliyetli olmalıdır.

Şekle uygun olmayan feragat sözleşmeleri geçersizdir ve ileride mirasçı bu sözleşmeye rağmen miras hakkı talep edebilir.

İvazsız Feragat ile İlgili Uygulama Özellikleri

Altsoyun Mirasçılığı Devam Eder

İvazsız feragat halinde, feragat edenin altsoyu, aksi kararlaştırılmadıkça, mirasçı olmaya devam eder. Bu durum özellikle paylaşımda sürpriz sonuçlara neden olabilir. Bu nedenle, altsoy da mirastan dışlanmak isteniyorsa bu husus açıkça sözleşmeye yazılmalıdır.

Denkleştirme Yükümlülüğü Ortadan Kalkmaz

İvazsız feragat halinde, bazı durumlarda bu feragat işlemi, ileride denkleştirme (tasfiyeye katılma) yükümlülüğünü ortadan kaldırmayabilir. Mahkeme, ivazsız ferakati mal kaçırma ya da muvazaalı işlem olarak değerlendirebilir.

Tasarruf Edilebilir Kısım Sınırı Aşımı

Mirastan feragat sözleşmesi ile birlikte, mirasbırakan diğer mirasçıların saklı paylarını zedeleyecek şekilde tasarruflarda bulunursa, feragat eden kişinin bu durumu muvazaa iddiasıyla dava konusu yapma hakkı yoktur. Ancak diğer mirasçılar tasarruf oranının aşıldığını öne sürebilirler.

İvazsız Feragat ile İvazlı Feragat Arasındaki Farklar

Karşılık Unsuru

İvazlı Feragat: Feragat eden mirasçı, çoğunlukla taşınmaz, nakit ya da başka bir ekonomik karşılık alır.
İvazsız Feragat: Herhangi bir menfaat temin edilmez. Mirasçı, kişisel veya ahlaki nedenlerle hakkından vazgeçer.

Vergisel Etkiler

İvazlı feragat, veraset ve intikal vergisi açısından “bağış” sayılabilir. Ancak ivazsız feragatte doğrudan bir malvarlığı geçişi söz konusu olmadığından, vergisel sonuçları sınırlıdır. Yine de bu husus uygulamada değerlendirme gerektirir.

Muvazaa İddiaları

İvazsız feragat, uygulamada bazen diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla düzenlenmiş gibi gösterilebilir. Bu durumda, diğer mirasçılar tarafından muvazaa davası açılabilir.

Yargıtay Kararları Işığında İvazsız Feragat

Yargıtay, birçok kararında feragat sözleşmelerinin şekil şartlarına ve sözleşme içeriğine önem vermektedir.

Sözleşmenin Geçersizliği ve İptal Halleri

Mirastan feragat sözleşmesi hukuki ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil şartı eksikliği gibi nedenlerle iptal edilebilir. Fakat işlem sırasında ivaz alınmışsa, sonradan iptal iddiasında bulunulması hakkın kötüye kullanılması sayılabilir. Bu durum, dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilir.

Feragatin Hükümden Düşmesi

Sözleşme, belirli bir kişi lehine yapılmışsa ve bu kişi mirasçı olamazsa veya sözleşme anonim şekilde düzenlenmiş ve ilgili zümrede mirasçı kalmamışsa, sözleşme kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Feragat ve Tenkis İlişkisi

Feragat eden kişi mirastan pay talep edemez. Ancak feragat işlemi sırasında mirasbırakan tarafından yapılan kazandırmalar, terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşıyorsa, diğer saklı paylı mirasçılar tenkis davası açabilir. Feragat eden ise aldığı menfaati iade etmek suretiyle mirasa tekrar katılma hakkına sahip olabilir (TMK m. 574).

Feragat ile Mirasın Reddinin Hukuki Farkları

Mirasın reddi, mirasbırakanın ölümünden sonra yapılan tek taraflı bir beyan iken; mirastan feragat sözleşmesi sağlığında karşılıklı iradeyle yapılan bir sözleşmedir. Reddin sonuçları sadece reddeden kişiyi etkilerken, feragat durumunda altsoy da etkilenebilir.

Feragat ve Mirasçılıktan Çıkarma Arasındaki Farklar

Türk Medeni Hukukunda mirasın paylaşımı ve mirasçılığın sona erdirilmesine ilişkin iki temel hukuki kurum olan mirasçılıktan feragat ve mirasçılıktan çıkarma, birbirine karıştırılabilen ancak gerek hukuki dayanakları, gerek sonuçları, gerekse taraf iradeleri bakımından oldukça farklı düzenlemelerdir. Bu makalede, bu iki kurumun tanımı, dayandığı hukuki kaynaklar, sonuçları ve uygulamadaki yansımaları karşılaştırmalı olarak incelenecektir.

1. Mirasçılıktan Feragat Nedir?

Mirasçılıktan feragat, bir yasal mirasçının, mirasbırakan ile yaptığı yazılı bir sözleşme ile gelecekte doğacak miras hakkından vazgeçmesidir. Bu kuruma Türk Medeni Kanunu’nun 528. maddesinde yer verilmiştir. Feragat sözleşmesi, mirasbırakan sağken yapılır ve genellikle bir karşılık (ivaz) karşılığında gerçekleştirilir.

1.1 Feragat Sözleşmesinin Unsurları

Yazılı olma şartı: Mirasbırakan ile mirasçı arasında resmi şekilde düzenlenmiş yazılı bir sözleşme olmalıdır.
İradelerin uyuşması: Her iki tarafın açık ve serbest iradeleriyle sözleşmeyi imzalaması gerekir.
İvazlı veya ivazsız olabilir: Genellikle feragat ivazlı olsa da, ivazsız feragat de mümkündür.

1.2 Feragatin Sonuçları

Feragat eden kişi, mirasbırakan öldüğünde yasal mirasçı olarak mirasçılık sıfatı kazanmaz. Bu kişi sanki hiçbir zaman mirasçı olmamış gibi değerlendirilir ve miras paylaşımında hiçbir hak talep edemez. Ancak, feragat sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe, feragat edenin altsoyu mirasçılık sıfatını sürdürebilir.

2. Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Nedir?

Mirasçılıktan çıkarma ya da diğer adıyla ıskat, mirasbırakanın tek taraflı bir tasarrufla belirli bir yasal mirasçının miras hakkını ortadan kaldırmasıdır. Bu işlem vasiyetname ile gerçekleştirilir ve Türk Medeni Kanunu’nun 510-513. maddeleri arasında düzenlenmiştir.

2.1 Çıkarma Sebepleri

Çıkarma ancak kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplerin varlığı hâlinde yapılabilir:

TMK m.510/1: Mirasçının mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemiş olması
TMK m.510/2: Mirasçının mirasbırakana karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal etmesi

Bu sebepler dışında çıkarma yapılamaz; aksi takdirde, çıkarma tasarrufu iptal edilebilir.

2.2 Çıkarılan Mirasçının Durumu

Çıkarılan kişi, mirasbırakanın ölümünde artık yasal mirasçı sayılmaz ve mirastan pay alamaz. Ancak, bu kişinin altsoyu varsa ve çıkarma tasarrufunda onların da mirasçılıktan çıkarıldığı belirtilmemişse, altsoy mirasçılık hakkını sürdürebilir (TMK m.512).

3. Feragat ve Iskat Arasındaki Temel Farklar

3.1 İrade ve Başvuru Noktası

Feragat: Taraflar arasında anlaşma vardır; hem mirasbırakan hem de mirasçı rıza gösterir.
Çıkarma: Mirasbırakanın tek taraflı tasarrufudur; mirasçının rızası aranmaz.

3.2 Zamanlama

Feragat: Mirasbırakan hayattayken, sözleşme ile gerçekleştirilir.
Çıkarma: Mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuracak şekilde vasiyetname ile yapılır.

3.3 Sebebe Dayanma Gerekliliği

Feragat: Sebep gösterme zorunluluğu yoktur.
Çıkarma: Kanunda sayılan iki sebep dışında çıkarma yapılamaz.

3.4 Altsoyun Mirasçılığı

Feragat: Sözleşmede aksi belirtilmediği sürece altsoy mirasçı olabilir.
Çıkarma: Altsoy ancak çıkarma tasarrufunda açıkça belirtilmişse mirastan çıkarılmış sayılır.

3.5 Hukuki Sonuçlar

Feragat: Feragat eden mirasçı hiç mirasçı olmamış gibi değerlendirilir (sanki yok hükmündedir).
Çıkarma: Çıkarılan mirasçı, miras hakkından mahrum bırakılır ancak yine de mirasbırakanın tasarruf oranı sınırları içinde yapılmalıdır.

4. Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

Feragat ve çıkarma işlemleri, özellikle aile içi ihtilafların çözümünde sıkça gündeme gelir. Ancak uygulamada sözleşmelerin geçerlilik şartlarına uyulmaması, çıkarma sebeplerinin somutlaştırılamaması gibi nedenlerle hukuki ihtilaflar doğabilmektedir. Özellikle mirasçılıktan çıkarma işlemlerinde, vasiyetnamenin geçerliliği ve çıkarma sebebinin varlığı, yargı önünde sıklıkla tartışma konusu olur.

Feragat ve mirasçılıktan çıkarma, miras hakkını sona erdiren iki farklı yoldur. Her iki kurum da, Türk Medeni Hukuku içinde farklı kurallara, şekil şartlarına ve sonuçlara sahiptir. Avukatların ve uygulayıcıların bu farkları iyi analiz etmesi, müvekkillerini doğru yönlendirebilmesi açısından büyük önem taşır. Feragat bir sözleşme ile, çıkarma ise tek taraflı vasiyetname ile gerçekleşir. Feragat serbestçe yapılabilirken, çıkarma yalnızca kanunda sayılan sınırlı sebeplere dayanılarak yapılabilir. Bu nedenle, miras planlaması yapılırken her iki kurumun doğru ve dikkatli şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Mirasçılıktan çıkarma, mirasbırakanın tek taraflı iradesiyle gerçekleştirdiği, ancak sadece TMK’da sayılan sebeplerle geçerli olan bir işlemdir. Oysa feragat, karşılıklı rıza ile gerçekleşir ve herhangi bir neden gösterilmesine gerek yoktur.

Değerlendirme ve Sonuç

Mirastan feragat sözleşmesi, geleceğe dönük sonuçlar doğuran, şekle sıkı sıkıya bağlı ve dikkatle düzenlenmesi gereken bir sözleşme türüdür. Hem mirasbırakanın hem de feragat edenin iradelerinin tam ve serbest olması, işlemin geçerliliği açısından belirleyicidir. Sürecin, deneyimli bir hukukçunun rehberliğinde yürütülmesi, ileride doğabilecek ihtilafların önüne geçilmesi bakımından büyük önem taşır.

Mirastan Feragat Sözleşmesi: Hukuki Niteliği ve Sonuçları yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Vasiyetnamenin İptali Davası: Hukuki Dayanaklar ve Sonuçlar

Onur Altınkan — Fri, 02 May 2025 23:53:47 +0000

Vasiyetname, kişilerin sağlığında verdikleri irade beyanıyla ölüm sonrası mal varlıklarının nasıl paylaşılacağını düzenlemelerine olanak tanıyan ölüme bağlı bir tasarruf biçimidir. Türk Medeni Kanunu kapsamında üç farklı türde vasiyetname düzenlenmesi mümkündür. Bunlar resmi, el yazılı ve sözlü vasiyetnamelerdir. Bu yazımızda, vasiyetnamenin iptali konusunu hukuki gerekçeleriyle birlikte detaylı şekilde ele alıyoruz.

Vasiyetnamenin İptali Sebepleri

Vasiyetnameler, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuran ve sıkı şekil şartlarına tabi olan hukuki belgelerdir. Bu nedenle vasiyetnamenin düzenlenmesinde yapılan hatalar nedeniyle vasiyetnamelerin iptali söz konusu olmaktadır. İlgililer kanunda öngörülen sebeplerin varlığı hâlinde vasiyetnamenin iptali davası açabilecektir. Bu dava sonucunda mahkemenin vasiyetnamenin tamamını ya da bir kısmını geçersiz sayması mümkündür.

1. Tasarruf Ehliyeti Yokluğu

Vasiyetnamenin düzenlendiği tarihte mirasbırakanın ayırt etme gücüne sahip olması ve 15 yaşını doldurmuş olması gerekir. Akıl hastalığı, ileri yaş ve ehliyetsizlik hallerinde düzenlenen vasiyetnameler, geçerliliklerini kaybedebilir. Bu nedenle özellikle 65 yaş üstü bireylerin vasiyet düzenlemeden önce uzman hekimden sağlık raporu alarak bu işlemi noter huzurunda gerçekleştirmesi önerilir.

2. İrade Sakatlığı (Yanılma, Aldatma, Korkutma veya Zorlama)

Vasiyetnamenin baskı altında, aldatılarak ya da yanlış yönlendirme sonucu hazırlanması hâlinde, bu durum irade sakatlığı sebebiyle iptal davasına konu olabilir. Bu tür iddiaların tanık ifadeleri ve delillerle desteklenmesi gerekir.

3. Hukuka veya Ahlaka Aykırı Şartlar

Mirasbırakanın vasiyetini bazı koşullara bağlaması mümkündür. Ancak bu koşullar hukuka ve genel ahlak kurallarına aykırı olamaz. Örneğin, bir kişiye evlenmemesi şartıyla miras bırakılması, temel kişilik haklarına müdahale niteliğinde olduğundan vasiyetnamenin geçersizliğine ve iptaline neden olabilir.

4. Şekil Şartlarına Aykırılık

Türk Medeni Kanunu’na göre vasiyetnameler belirli şekil şartlarına tabi olarak hazırlanmalıdır. Noter huzurunda düzenlenen resmi vasiyetnamelerde tanıkların varlığı zorunludur. El yazılı vasiyetnamelerde tamamının mirasbırakan tarafından yazılması, tarih atılması ve imzalanması şarttır. Öte yandan sözlü vasiyetnameler ise sadece istisnai durumlarda geçerlidir. Bu şartlara aykırılık halinde vasiyetnamenin iptali sonucu doğacaktır.

Davacı ve Davalı Taraflar

Vasiyetnamenin İptali Davasını Kimler Açabilir?

Vasiyetin iptali davasını, iptalde hukuki menfaati bulunan mirasçılar ve vasiyet alacaklıları açabilir. Yani, vasiyetnamenin geçerli kalması hâlinde hak kaybına uğrayacak olan kişiler dava açma hakkına sahiptir.

Vasiyetnamenin İptali Davasında Davalı Taraf

Dava, vasiyetname ile çıkar elde eden kişi ya da kişilere karşı açılacaktır. Pasif husumet, sadece vasiyetle kazanım sağlayan taraflara yöneltilmelidir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Vasiyetnamenin iptali davasında yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Görevli mahkeme ise, Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

Vasiyetin iptali için dava, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahipliğini öğrenmesinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. Her hâlükârda, vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren:

İyiniyetli davalılara karşı 10 yıl,
İyiniyetli olmayan davalılara karşı 20 yıl içinde dava açılması gerekir.

Vasiyetnamenin İptali ve Hukuki Sonuçları

Vasiyetnamenin geçersizliğine karar verilirse, iptal edilen bölüm hukuki geçerliliğini yitirir. Tamamı iptal edilirse, önceki bir vasiyetname varsa hüküm doğurur. Aksi takdirde yoksa tereke, yasal miras kurallarına göre paylaşılacaktır.

Noterin Sorumluluğu

Resmi şekilde düzenlenen vasiyetin iptali hâlinde, noter hatalı işlem yaptıysa, zarar görenler tazminat davası açabilecektir. Bu durum 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 162. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Bu bağlamda konuya ilişkin örnek bir Yargıtay kararı için tıklayınız.

Vasiyetnamenin İptali Davasının Tenkis Davası ile Birlikte Açılması

Vasiyetnamenin saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal etmesi hâlinde tenkis davası açılması mümkündür. Ayrıca bu davanın vasiyetin iptali davası ile birlikte terditli olarak açılması mümkündür. Böylece mahkeme önce iptal koşullarını, ardından tenkis taleplerini değerlendirir.

Tenfiz Süreci ve Bekletici Mesele

Vasiyetnamenin tenfizi davasında, iptal davası açılmışsa, bu dava sonucu beklenmeden vasiyetnamenin tenfizi mümkün değildir. Bu nedenle iptal davası, tenfiz açısından bekletici mesele niteliğindedir.

Sonuç

Vasiyetnamenin iptali, miras hukukunda son derece teknik ve önemli sonuçlar doğuran bir süreçtir. Bu nedenle vasiyetnamenin düzenlenmesi, değerlendirilmesi ve iptali süreçlerinde mutlaka uzman bir hukukçudan destek alınmalıdır. İptal davaları, yalnızca belirli koşullarda ve sürelere riayet edilerek açılabileceği için bu alandaki usuli kurallar büyük önem taşır.

Vasiyetnamenin İptali Davası: Hukuki Dayanaklar ve Sonuçlar yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Noterlerin Yaptıkları İşlemlerden Doğan Zararlardan Sorumluluğu

Onur Altınkan — Fri, 02 May 2025 23:41:41 +0000

Noterlerin yaptıkları hizmet dolayısıyla sorumlulukları, 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 162. maddesinde hüküm altına alınmış olup; stajyer, katip ve katip adayları tarafından yapılmış olsa bile noterlerin, bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik yapılmasından dolayı zarar görmüş olanlara karşı sorumlu oldukları, noterin, ödediği miktar için, işin yapılmaması, hatalı yahut eksik yapılmasına sebep olan stajyer veya noterlik personeline rücu edebileceği hükme bağlanmıştır.

YARGITAY 3. HUKUK DAİRESİ
Esas : 2015/7890
Karar : 2016/4119
Karar Tarihi :17.03.2016

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 17.03.2016 T. 2015/7890 E. 2016/4119 K.
MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin eşi ….Noterliğinde 16.06.2009 tarihinde düzenlediği vasiyetname ile Düzce ilinde bulunan 26 ada 5 parsel numaralı gayrimenkuldeki hissesinin tamamını müvekkiline vasiyet ettiğini, müvekkilinin kızı Betülhan ile torunlaçççarafından açılan vasiyetnamenin iptali davasının yargılaması sonucu vasiyetnamenin iptaline karar verildiğini, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğini, vasiyetnamenin iptaline noter … ile noter başkatibi …’nin hatalı işleminin neden olduğunu, müvekkilinin, murisin taşınmazdaki hissesinin tamamına sahip olacakken, vasiyetnamenin iptali nedeniyle yalnızca yasal miras payı olan 1/4 hisseyle yetinmek zorunda kalarak maddi zarara uğradığını, müvekkilinin zararını, noter ve katibinin tazmin etmesi gerektiğini belirterek; fazlaya ilişkin haklarını saklı tutup; 5.000,00 TL’nin vasiyetnamenin iptali tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle, vasiyetnamenin iptali sonucu müvekkili adına tapuya tescili mümkün olmayan taşınmazın 3/4 hissesine karşılık gelen 173.910,50 TL’nin vasiyetnamenin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsilini istemiştir.

Davalılar cevap dilekçelerinde; vasiyetnamenin iptali sonucu davacının davaya konu gayrimenkuldeki hakkını yitirmiş olsa da, murisin terekesinin tamamı üzerinde miras hissesi oranında hak sahibi olduğunu savunarak; davanın reddine karar verilmesini dilemişlerdir.

Mahkemece; vasiyetnamenin iptali kararının kesinleştiği 09.09.2013 tarihi itibariyle davaya konu taşınmazın murise ait hissesinin değerinin 231.880,67 TL olduğu, davacının murisin eşi olması sebebiyle vasiyetnamenin iptali sonrasında taşınmazın yalnızca 1/4 hissesine sahip olduğu, taşınmazın tespit edilen değerinin 3/4 oranına karşılık gelen 173.910,50 TL’nin davacının zararını teşkil ettiği gerekçesiyle davanın kabulü ile 173.910,50 TL’nin 09.09.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş, hüküm, davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalılar vekilinin sair temyiz itirazları yerinde görülmeyerek reddedilmiştir.

Davalılar vekilinin kabul gören temyiz itirazına gelince;

Dava; resmi vasiyetnamenin, kanunda öngörülen şekle uygun düzenlenmemesi nedeniyle iptalinden kaynaklanan zararın, noter ve noter başkatibinden tazmini istemine ilişkindir.

Temyize konu uyuşmazlık; vasiyetnamenin iptali nedeniyle davacının uğradığı zararın miktarı noktasında toplanmaktadır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davaya konu vasiyetnamenin, davalı noter … tarafından düzenlendiği, murisin ve tanıkların beyanını noterin aldığı ancak vasiyetnamenin sonuç kısmını başkatip …’nin imzaladığı, murisin kızı Betülhan ile torunları Name ve Dila’nın vasiyetnamenin iptaline yönelik açtıkları davada, vasiyetnamenin baştan itibaren aynı resmi görevli tarafından düzenlenmediği ve bu haliyle kanunun öngördüğü şekil şartlarına uygun olmadığı gerekçesiyle vasiyetnamenin iptaline karar verildiği, hükmün temyizi üzerine dosyanın temyiz incelemesinin Dairemizce yapıldığı, 04.06.2013 tarih, 2013/7417 E.; 2013/9169 K. sayılı ilamla vasiyetnamenin iptaline yönelik hükmün onanmasına karar verildiği ve hükmün 09.09.2013 günü kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Noterlik Kanunu’nun 1. maddesinde; noterliğin bir kamu hizmeti olduğu ve noterin, hukukî güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirdiği belirtilmiştir. Görevi belge ve işlemlere resmîyet kazandırmak olan noterlerin, yaptıkları işlemler dolayısıyla meydana gelecek zararlardan sorumlu tutulması bir zorunluluktur.

Noterlik Kanunu’nun 162. maddesinde kusurdan söz edilmemiş olup, bu özel bir “kusursuz sorumluluk” türüdür. Bu sorumlulukta noterin çalıştırdığı kişilerin hatalı işlemlerinden de noter sorumludur. Sorumluluktan kurtulması için notere bir hukuki yol tanınmamıştır.

Tüm kusursuz sorumluluk hallerinde olduğu gibi zarar gören davacı, noterin kusurunu kanıtlamak zorunda değildir. Zarar gören davacı yalnızca zararla eylem arasındaki uygun illiyet bağını kanıtlamak zorundadır.

Somut olayda; davaya konu vasiyetname, baştan itibaren aynı resmi görevli tarafından düzenlenmemesi nedeniyle iptal edilmiş olup, davalılar, davacının vasiyetnamenin iptali neticesinde uğradığı zararı tazminle yükümlüdürler. Bu bağlamda mahkemece, davacının uğradığı zararın davalılardan tahsili yönünde verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Ancak hukukumuzda gerçek zarar ilkesi geçerli olup, zarar gören ancak haksız fiil nedeniyle uğradığı gerçek zararını haksız fiil sorumlularından isteyebilir. Haksız fiil sonucu kişinin zarar görmesinin yanında, malvarlığında bir artış meydana gelmiş ise bu durumda net zararı bulmak için haksız fiile bağlı olarak mal varlığındaki artış miktarının brüt zarar miktarından düşülmesi gerekir.

Huzurdaki uyuşmazlıkta muris, Düzce ilinde bulunan 26 ada 5 parsel numaralı gayrimenkuldeki hissesini davacı eşine, diğer gayrimenkullerini, menkul mallarını ve bankalardaki tüm mevduatlarını müşterek çocukları Çiğdem ve Betülhan’a bırakmıştır. Vasiyetnamenin mahkeme kararı ile iptal edilmesinin ardından, murisin eşi olan davacı, vasiyetnamede diğer vasiyet alacaklılarına bırakılan gayrimenkul ve menkul mallar ile bankalardaki mevduatlar üzerinde miras hissesi olan 1/4 oranında hak sahibi olmuştur. Buna göre de, davacının uğradığı net zarar hesap edilirken, murisin terekesinin tümünün değerinin hesaplanması ve davacının vasiyetnamenin iptali sebebiyle terekedeki diğer malvarlıklarından elde ettiği kazancın, vasiyetnamenin iptali nedeniyle uğradığı zarardan indirilmesi gerekir.

Hal böyle olunca mahkemece; davacının, vasiyetnamenin iptali neticesinde, murisin terekesinin tamamı üzerinde yasal miras payı olan 1/4 oranında hak sahibi olduğu göz önünde bulundurularak, terekenin tamamının değerinin belirlenmesi, ardından da, davacının vasiyetnamenin iptali sebebiyle terekedeki diğer malvarlıklarından elde ettiği kazancın, vasiyetnamenin iptali nedeniyle uğradığı zarardan indirilmesi suretiyle net zararının hesaplanması ve ulaşılacak bu miktarın davalılardan tahsiline karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yalnızca vasiyetnameyle davacıya bırakılan taşınmazın değerinin hesaplandığı yetersiz bilirkişi raporu doğrultusunda, davacının gerçek zararı hesaplanmadan karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüş, bu husus bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 17.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Noterlerin Yaptıkları İşlemlerden Doğan Zararlardan Sorumluluğu yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Adem-i İfa

Onur Altınkan — Sun, 13 Apr 2025 19:46:58 +0000

Hukukta Adem-i İfa Ne Demektir?

Adem-i İfa kelimesi, borçlunun borcunu hiç yerine getirmemesi, yani ifa etmemesi durumunu ifade eder. Bu terim, özellikle borçlar hukukunda, borcun ifa edilmemesi nedeniyle alacaklının uğradığı zararların tazminiyle ilgili olarak kullanılır. Adem-i ifa, borçlunun edimini yerine getirmemesi nedeniyle alacaklının müspet zararını talep etme hakkını doğurur.

Adem-i İfa Geçen Yargıtay Kararı Örneği

T.C. YARGITAY
Hukuk Genel Kurulu
Esas: 2012/162
Karar: 2012/217
Karar Tarihi: 21.03.2012

“Eser sözleşmesinin iki tarafa borç yükleyen sözleşme olması özelliğinden dolayı temerrüt halinde, temerrüdün sonuçları bakımından BK. m.106-108’deki düzenlemelere tabidir. Bu maddede, iki tarafa borç yükleyen sözleşmeyle temerrüde düşen borçluya karşı, alacaklıya üç ayrı seçimlik hak tanınmıştır: Bunlar; aynen ifa ve gecikmeden dolayı tazminat isteme hakkı; aynen ifayı reddederek ademi ifa sebebiyle müspet zararını talep hakkı; sözleşmeyi feshederek menfi zararını isteme hakkı olarak sayılabilir.”

Kararın tamamını okumak için tıklayınız.

Adem-i İfa Kelimesi Geçen Hukuki Makale Örneği

Arslanlı, H. (1950). Ticari Bey’de Adem-i İfa Def’i. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 16(3-4), 732-745.

“Dâva iki tarafa borç yükleyen bir akde müsteniden açıldığına göre davacı beyanı ile mukabil edimin borçlusu olduğunu ikrar etmiş bulunmaktadır. Bu itibarla davalının talep hakkı davacının talebini
icra ettirmesine bir mâni teşkil eder. Bu mâni dâvanın ikame edildiği anda mevcud olmamakla beraber ademi ifa defiinin deımeyanı ile tesir icra eder. Bu sebeple davacı mânün mevcud olmadığını isbat etmelidir. Isbat külfeti davalının edimin İfa veya teklif edilmediğini yahut borcun akid dairesinde ifa ve teklif olunmadığını beyan etmesi ile doğar.”

Makalenin tamamını okumak için tıklayınız.

Genel Anlamda Adem-i İfa Ne Demek?

Genel anlamda Adem-i İfa kelimesi, bir yükümlülüğün veya taahhüdün yerine getirilmemesi durumunu ifade eder. Bu terim, sadece hukuki bağlamda değil, günlük dilde de benzer anlam taşımaktadır. Günlük dilde bir işin yapılmaması veya sözün tutulmaması anlamındadır.

TDK’ya Göre Adem-i İfa Kelimesinin Anlamı Nedir?

Türk Dil Kurumu Sözlüğü’nde “Adem-i İfa” terimi yer almamaktadır. Ancak, “ifa” kelimesi “yerine getirme, yapma” anlamına gelirken, “adem” kelimesi “yokluk” anlamına gelir. Bu iki kelimenin birleşimi olan “Adem-i İfa” ise “yerine getirmeme, yapmama” anlamını taşır.

Adem-i İfa kelimesi

Adem-i İfa yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Adalet

Onur Altınkan — Sun, 13 Apr 2025 19:37:20 +0000

Hukukta Adalet Ne Demektir?

Adalet kelimesi , bireylerin haklarının korunması ve toplum düzeninin sağlanması amacıyla, herkesin eşit ve hakkaniyetli bir şekilde muamele görmesini ifade eden temel bir hukuk ilkesini ifade etmektedir. Bu kavram, hukukun üstünlüğü, eşitlik ve tarafsızlık gibi prensiplerle yakından ilişkilidir. Adaletin sağlanması, yargı sisteminin güvenilirliği ve toplumun hukuka olan inancı açısından büyük önem taşır.

Adalet Geçen Yargıtay Kararı Örneği

T.C. YARGITAY
3. Hukuk Dairesi
Esas: 2017/13225
Karar: 2019/2601
Karar Tarihi: 27.3.2019

“Denkleştirici adalet ilkesi, haklı bir sebebe dayanmadan, başkasının mal varlığından istifade ederek, kendi mal varlığını artıran kişinin, elde ettiği kazanımı geri verme zorunda olduğunu ve gerçek bir eski hale getirme yükümlülüğünü ifade eder. Denkleştirici adalet ilkesi gereğince güncelleme yapılırken, güncellemeye esas alınan somut veriler tek tek uygulanarak ödeme tarihinden ifanın imkânsız hale geldiği tarihe kadar paranın ulaştığı değer her bir dönem için hesaplanmalı, sonra bunların ortalaması alınmalıdır. Yukarıda açıklananlar ışığında; somut olayda mahkemece davacının yapmış olduğunu kanıtladığı ödemelerin denkleştirici adalet ilkesi gereğince güncellenmiş değerinin tespiti yönünden bilirkişi raporu alınmasında hukuka aykırılık yoktur. Ne var ki hükme esas alınan bilirkişi raporu az yukarıda açıklanan ilke ve esaslara uygun değildir. Zira; bilirkişi raporunda satış bedeli olarak verilen paranın alım gücünün ilk ödeme tarihindeki alım gücüne ulaştırılması için yapılan hesaplamada USD, EURO, külçe altın, TEFE endeksinin değerlendirmeye dahil edildiği görülmektedir.”

Kararın tamamını okumak için tıklayınız.

Adalet Kelimesi Geçen Hukuki Makale Örneği

Uygur, G. (2004). Adalet ve Hukuk Devleti. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 53(3), 29-38 s.

Maddi ve şekli adalet birbiriyle ilişkili oldukları gibi, aralarında farklılık da bulunmaktadır. Her şeyden önce, her iki adaletin anlamlan ve bununla da ilişkili olarak ilkeleri birbirinden farklıdır. Ayrıca, adil veya adil olmayan kuralların, adil veya adaletsiz uygulamasının da söz konusu olabileceği belirtilebilir; yani, kuralın adil olup olmamasının, uygulamasının adil olup olmamasından farklı olduğu belirtilebilir. Bu anlamda, her iki adalet arasında kurulabilecek ilişkinin de rastlantısal olabileceği iddia edilebilir.

Makalenin tamamını okumak için tıklayınız.

Genel Anlamda Adalet Kelimesi Ne Demek?

Genel anlamda adalet, bireylerin hak ve özgürlüklerinin korunması, toplumda eşitlik ve hakkaniyetin sağlanmasıdır. Adalet, sadece hukuki bir kavram değil, aynı zamanda etik ve ahlaki bir değerdir. Toplumların huzur ve refahı, adaletin etkin bir şekilde uygulanmasına bağlıdır.

TDK’ya Göre Adalet Kelimesinin Anlamı Nedir?

Türk Dil Kurumu Sözlüğü’ne göre adalet kelimesinin anlamı şu şekildedir:

“Hak ve hukuka uygunluk, hakkı gözetme, doğruluk.”

Adalet kelimesi

Adalet yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Adâd

Onur Altınkan — Sun, 13 Apr 2025 19:28:19 +0000

Hukukta Adâd Ne Demektir?

Adâd kelimesi Arapça kökenli bir kelime olup Türkçede “adetler” veya “sayılar” anlamına gelir. Hukuk terminolojisinde, özellikle Osmanlıca metinlerde ve klasik fıkıh literatüründe kullanılmıştır. Modern Türk hukuk sisteminde ise bu terim yaygın olarak kullanılmamaktadır.

Adâd Kelimesi Geçen Yargıtay Kararı Örneği

İçeriğinde Adâd geçen Yargıtay kararı bulunamadı.

Adâd Kelimesi Geçen Hukuki Makale Örneği

İçeriğinde Adâd geçen hukuki makale örneği bulunamadı.

Genel Anlamda Adâd Ne Demek?

Genel anlamda “Adâd”, sayıların çokluğunu ifade eden bir terimdir. Arapça kökenli olan bu kelime, özellikle klasik metinlerde ve Osmanlıca belgelerde sayılar veya adetler anlamında kullanılmıştır.

TDK’ya Göre Adâd Kelimesinin Anlamı Nedir?

Türk Dil Kurumu Sözlüğü’ne göre “Adâd” kelimesinin anlamı şu şekildedir:

“Adetler; sayılar.”

Adâd kelimesi

Adâd yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

İş Kazası Nedir? Haklar, Süreçler ve Meslek Hastalığı

Onur Altınkan — Sun, 13 Apr 2025 13:33:30 +0000

İş Kazası: Tanımı, Hukuki Süreçler ve Tazminat Hakları

İş Kazası Nedir?

Sigortalının işverenin yönetim ve denetimi altında bulunduğu sırada, yaptığı işin niteliğinden doğan ya da işin gereği olan bir sebeple aniden ve dıştan gelen bir etkenle beden veya ruh sağlığının zarar görmesiyle ortaya çıkan kazalara iş kazaları denmektedir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu bu tür olayları belirli durumlarla sınırlı olarak iş kazası kapsamında değerlendirmektedir.

İş Kazası Sayılan Haller

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca aşağıdaki durumlar iş kazası olarak kabul edilmektedir:

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,
Görevli olarak işyeri dışına gönderildiğinde,
Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zaman diliminde,
İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş geliş sırasında.

İş Kazası Nasıl İspatlanır?

Her türlü delille iş kazalarının ispatı mümkündür. En önemli deliller şunlardır:

İş kazası tutanağı
Hastane raporları
Tanık beyanları
Olay yeri inceleme raporları
Görgü şahitlerinin ifadeleri

İşverenin iş kazasını belgelememesi, idari para cezalarına ve tazminat sorumluluğuna neden olabilir.

İşverenin Yükümlülükleri

İşveren, kazayı derhal kolluk kuvvetlerine ve en geç üç iş günü içinde SGK’ya bildirmelidir. Bildirim e-sigorta üzerinden veya taahhütlü posta ile yapılabilir. Bildirim yapılmaması halinde 1.500 TL’den başlayan idari para cezaları uygulanır ve geçici iş göremezlik ödemesi işverenden tahsil edilir.

İş Kazası Geçiren İşçinin Hakları

İş kazası geçiren sigortalıların ve ölmeleri halinde hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan yararlanabilecekleri yardımlar şunlardır:

Geçici iş göremezlik ödeneği
Sürekli iş göremezlik geliri
Ölüm geliri
Cenaze ödeneği
Evlenme ödeneği

Geçici İş Göremezlik Ödeneği Nedir ve Nasıl Alınır?

Geçici iş göremezlik ödeneği, iş kazası sonucu geçici olarak çalışamayacak duruma gelen sigortalıya verilen maddi destektir. SGK tarafından sağlanan bu ödeme; ayakta tedavilerde günlük kazancın 2/3’ü, yatarak tedavilerde ise 1/2’si oranında hesaplanır. Ödeneğin alınabilmesi için iş kazasının SGK’ya süresi içinde bildirilmiş olması ve iş göremezlik raporunun Kurumca onaylanması gerekir. PTT veya ilgili bankalar aracılığıyla işçiye ödeme yapılacaktır.

Meslek Hastalığı Nedir ve İş Kazasıyla Farkı Nedir?

Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı işin niteliği nedeniyle zaman içinde ortaya çıkan hastalık türüdür. İş kazasından farklı olarak ani değil, uzun vadeli maruziyetle oluşur. Örneğin kimyasal maddelere sürekli temas sonucu solunum yolu hastalıkları gelişmesi bir meslek hastalığıdır. Meslek hastalığında da SGK’ya bildirim yapılması, sağlık raporu alınması ve hukuki hakların zamanında kullanılması gerekmektedir.

İş Kazasında Tazminat Davaları

İş kazası geçiren işçi, Türk Borçlar Kanunu kapsamında işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Ölüm halinde ise yakınları, destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.

İş Kazalarında Tazminat Miktarı

Tazminat miktarı şu unsurlara göre hesaplanır:

İşçinin yaşı
İşçinin ücret düzeyi
Maluliyet oranı
Kusur dağılımı

Sigortalının aylık gelirinin %70’i temel alınarak yapılan hesaplamalarda, işçinin kusur oranı ve SGK tarafından yapılan ödemeler de dikkate alınır.

İş Kazası Tazminatını Kim Öder?

İşveren, iş kazalarında kusurlu bulunursa zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Öte yandan aşağıdaki durumlarda sorumluluk ortadan kalkar.

Mücbir sebep: İşverenin kontrolü dışında gelişen olağanüstü durumlar.
Ağır kusur: İşçinin veya üçüncü kişinin ağır kusurlu davranışı.
Kaçınılmazlık: Tüm önlemlere rağmen engellenemeyen kazalar.

Zamanaşımı Süresi

İş kazası sebepli tazminat davalarında zamanaşımı süresi kural olarak 10 yıldır. Ancak ceza davası açılması halinde, ceza davasının zamanaşımı süresi uygulanır. Maluliyetin zamanla artması durumunda süre, kesin tespit tarihinden başlar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İş kazalarından doğan tespit ve tazminat davalarında görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise zararın meydana geldiği yer, işverenin yerleşim yeri veya mağdurun ikametgahı mahkemesidir.

Arabuluculuk Süreci

Tazminat talepleri açısından dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunludur. Ancak tespit, itiraz ve rücu davaları arabuluculuk kapsamı dışındadır.

İşveren ve İşçi Açısından Avukat Desteği

İş kazası sonucunda hak kaybına uğramamak ve süreci profesyonel biçimde yürütmek için hem işçi hem işverenin iş hukuku alanında uzman bir avukattan destek alması büyük önem taşır. İşverenin süreçte yapacağı yanlış işlemler, ciddi mali ve itibar kayba yol açmaktadır

Sonuç

İş kazaları, işçilerin sağlığını, işverenin sorumluluklarını ve kurumların yükümlülüklerini ilgilendiren çok yönlü bir konudur. Kazanın ardından hem işçi hem işveren kanadında dikkatli bir hukuki süreç yürütülmelidir. İşverenin yasal bildirim yükümlülüklerine riayet etmesi, işçinin ise sağlık ve tazminat haklarını doğru şekilde talep etmesi hayati öneme sahiptir. Bizimle iletişime geçin!

İş Kazası Nedir? Haklar, Süreçler ve Meslek Hastalığı yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Mobbing Davaları: İş Yerinde Psikolojik Tacize Karşı Hukuki Mücadele

Onur Altınkan — Sun, 13 Apr 2025 13:14:41 +0000

Mobbing Nedir?

Mobbing davaları, modern çalışma hayatının en ciddi sorunlarından biri olan mobbingi ele almaktadır. İş yerinde psikolojik taciz, çalışanların fiziksel ve ruhsal sağlığını tehdit eden sistematik davranışlar mobbingtir. TDK, bu kavrama karşılık olarak “bezdiri” kelimesini önermekte, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise “iş yerinde psikolojik taciz” ifadesini kullanmaktadır. Hukuki literatürde ve uygulamada ise daha çok “mobbing” kavramı benimsenmiştir.

Mobbing, belirli bir çalışana yönelik kasıtlı, sistematik ve süreklilik arz eden olumsuz davranışlarla onu yıldırmayı, dışlamayı ya da işten uzaklaştırmayı amaçlayan psikolojik saldırıdır. Bu davranışlar kimi zaman sözlü aşağılama, kimi zaman izolasyon, kimi zaman da imkânsız görevlerle mağduru başarısızlığa itme biçiminde olabilir.

Mobbing Davaları

Mobbing Davaları Kapsamında Aranan Unsurlar

İş yerinde gerçekleşmelidir.
Sistematik ve süreklilik arz etmelidir.
Kasıtlı bir şekilde yapılmalıdır.
Yıldırma, dışlama ya da işten uzaklaştırma amacı taşımalıdır.
Mağdurun kişiliği, mesleki itibarı ya da sağlığı üzerinde olumsuz etkiler doğurmalıdır.

Bu kriterlerin hepsinin birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Aksi takdirde tekil, anlık ve kasıt taşımayan olumsuzluklar mobbing olarak değerlendirilemez.

Mobbing Davaları Türleri

Düşey Mobbing: Üstlerin astlara uyguladığı psikolojik baskı.
Yatay Mobbing: Aynı hiyerarşi düzeyinde çalışanlar arasında yaşanır.
Tersine Mobbing (Dikey): Astların üstlerine uyguladığı nadir psikolojik baskı türü.

Örnek Mobbing Davranışları

İletişim kurmaktan alıkoyma, sosyal izolasyon, mesleki itibarın zedelenmesi, anlamsız görevlerle yıpratma, sağlığı tehdit eden görevler verme gibi davranışlar en sık karşılaşılan mobbing örnekleridir.

Mobbingin Etkileri

Mağdurlar ciddi ruhsal ve fiziksel sağlık sorunları yaşayabilir. Bunlar arasında depresyon, panik atak, uyku bozukluğu, kalp rahatsızlıkları gibi durumlar yer almaktadır. Ayrıca işten uzaklaşma, istifa, sosyal ilişkilerde bozulma ve aile içi problemler de görülür. Kurum açısından ise verimlilik düşüşü, iş gücü kaybı, personel devri, iş yerinin itibarında azalma gibi olumsuz sonuçlar ortaya çıkar.

Mobbing Davaları ve Hukuki Temeli

Mobbing davaları, farklı hukuk dalları açısından değerlendirilir:

Türk Borçlar Kanunu (Madde 417): İşveren, işçinin kişiliğini korumakla yükümlüdür.
İş Kanunu: Eşit davranma ilkesi ve fesihte geçerli neden ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi mümkündür.
Türk Ceza Kanunu (Madde 94): Kamu görevlisinin gerçekleştirdiği ağır mobbing eylemlerinin işkence suçu kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu: Kamu personelinin korunmasına yönelik çeşitli hükümler içerir.
Anayasa: İnsan onuru, sağlık hakkı ve çalışma hakkı bakımından güvence sağlar.

Nasıl İspatlanır?

Mobbing iddialarının soyut beyanlarla değil, somut belge ve delillerle ispatlanması gerekir. Bu nedenle mağdurların yaşadıkları süreci yazışmalar, mesajlar, tanık anlatımları, sağlık raporları gibi belgelerle kayıt altına almaları önemlidir. Ayrıca delil olarak psikolojik destek, tedavi belgeleri ve tanık beyanların da sunulması mümkündür.

Hukuki Haklar ve Başvuru Yolları

İş sözleşmesini haklı nedenle feshetme
İşe iade davası açma (geçerli neden yoksa)
Maddi ve manevi tazminat talep etme
Ceza davası açma (özellikle kamu görevlilerinde)
İdari başvuru ve disiplin şikayetleri (kamu kurumlarında)

Konusuna göre iş mahkemeleri, idare mahkemeleri ya da ceza mahkemelerine başvuru mümkündür. Hangi mahkemeye başvurulacağı, mağdurun statüsüne (işçi, memur) ve olayın içeriğine göre değişir.

Sonuç

Mobbing davaları, hem mağdurlar hem de işverenler açısından ciddi sonuçlar doğurur. Bu nedenle bu süreçler dikkatle yürütülmesi gereken süreçlerdir. İş yerlerinde yaşanan her olumsuzluk mobbing değildir. Ancak sistematik, kasıtlı ve sürekli baskı uygulayan eylemlerin mobbing niteliği taşıdığı söylenebilmektedir. Bu nedenle mağdurların yaşadıkları süreçleri iyi belgelemeleri, hukuki destek almaları ve yasal haklarını kullanmaları büyük önem taşır. Öte yandan işverenlerin de bu tür durumları önlemeye yönelik iç denetim ve eğitim mekanizmaları geliştirmeleri zorunludur.

Mobbing Davaları konusunda bilgi almak için bize başvurun.

Mobbing Davaları: İş Yerinde Psikolojik Tacize Karşı Hukuki Mücadele yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de Start-up Kurmak İsteyen Yabancılar İçin Rehber

Onur Altınkan — Sun, 13 Apr 2025 12:59:05 +0000

Girişimcilik Ekosisteminde Türkiye’nin Yeri

Türkiye’de start-up kurmak oldukça caziptir. Zira ülkenin Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya arasında stratejik bir köprü konumunda yer alması önemlidir. Kaldı ki genç ve eğitimli nüfusu, gelişmiş altyapısı ve geniş iç pazar yapısıyla girişimcilik açısından Türkiye, giderek daha cazip bir ülke haline gelmektedir. Özellikle son 10 yılda girişimcilik kültürünün yaygınlaşması, yatırımcıların teknoloji odaklı girişimlere artan ilgisi ve kamu kurumlarının sağladığı teşvikler sayesinde Türkiye, yabancı yatırımcılar ve girişimciler için önemli bir start-up destinasyonu olmuştur.

Start-up kurmak isteyen yabancılar için Türkiye; hem maliyet avantajı hem de küresel pazarlara erişim kolaylığı bakımından dikkat çeken bir lokasyondur. Türkiye’nin başta İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa gibi şehirlerinde bulunan teknoparklar, hızlandırma programları ve girişimcilik merkezleri sayesinde, fikir aşamasındaki projeler kolaylıkla ticarileştirilebilmektedir.

Türkiye’de Start-up Kurmanın Hukuki Temelleri

Yabancı girişimcilerin Türkiye’de start-up kurabilmesi için özel bir izin ya da vatandaşlık şartı bulunmamaktadır. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, yabancı ve yerli yatırımcıları eşit hukuki statüde değerlendirir. Bu kapsamda, yabancı bir kişi veya şirket Türkiye’de anonim, limited ya da diğer şirket türlerinden herhangi birini kurabilir. Uygulamada en çok tercih edilen şirket türü ise kurulumunun kolay olması ve düşük maliyetli olması sebebiyle limited şirkettir.

Anonim şirketler, daha fazla yatırım almak isteyen ya da halka açılmayı hedefleyen start-up’lar için uygundur. Limited şirketlerde en az bir, anonim şirketlerde ise en az bir kurucu ortak yeterlidir. Ortakların tamamı yabancı uyruklu olabilir ve yönetim kurulunun Türkiye’de yerleşik olma zorunluluğu bulunmaz. Bu yönüyle Türkiye, girişimci dostu bir yatırım ortamı sunmaktadır.

Türkiye’de Start-up Kurmak ve Kuruluş Süreci: Aşamalar ve Belgeler

Start-up kurmak isteyen yabancılar için şirket kuruluş süreci aşağıdaki adımlardan oluşmaktadır:

Şirket türünün belirlenmesi: Limited veya anonim şirketten birini seçmelisiniz.
Esas sözleşmenin hazırlanması: Şirketin ticaret unvanı, adresi, faaliyet alanı, sermaye tutarı ve ortaklık yapısını belirlemelisiniz.
Gerekli belgelerin toplanması: Pasaport, noter onaylı vekaletname (gerekirse), adres beyanı, yabancı belgeler için apostil şerhi.
Potansiyel vergi numarasının alınması
Kuruluş öncesi banka işlemleri: Anonim şirketler için sermayenin %25’inin banka hesabına yatması.
Ticaret Sicili’ne başvuru: Belgelerle birlikte sicil müdürlüğüne başvuru gereklidir. Burada tescil işlemleri tamamlanacaktır.
Yasal defterlerin tasdik edilmesi: Yevmiye defteri, envanter defteri ve pay defteri gibi.
İmza sirkülerinin çıkarılması: Şirket temsilcilerinin yetkileri içindir.

Kuruluş sonrası şirketin faaliyetlerine başlaması için vergi dairesi kaydı, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kaydı, elektronik tebligat adresi (KEP) ve e-fatura sistemine entegrasyon işlemleri tamamlanmalıdır.

Türkiye’de Start-up Kurmak

Türkiye’de Start-up Kurmak İçin Teşvikler ve Fon Kaynakları

Türkiye, özellikle teknoloji, yazılım, yapay zeka, fintech, biyoteknoloji ve sürdürülebilir enerji alanlarında faaliyet gösteren girişimcilere yönelik çeşitli destek programları sunmaktadır. Bu programlar; hibe, kredi, vergi muafiyetleri, ofis alanı desteği, mentorluk ve yatırımcı buluşmaları gibi birçok avantaj içermektedir.

1. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (Teknoparklar)

Yabancı girişimcilerin teknoparklarda faaliyet göstermesi halinde aşağıdaki teşviklerden yararlanması mümkündür:

Gelir ve kurumlar vergisi muafiyeti (2028 yılına kadar uzatılmıştır)
Ar-Ge personelinin gelir vergisinden muaf tutulması
KDV istisnası ve SGK işveren prim desteği
Ofis kira desteği, inkübasyon hizmetleri, danışmanlık ve altyapı desteği

2. KOSGEB Destek Programları

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi (KOSGEB), yabancı uyruklu girişimcilere de açık olan şu destekleri sağlamaktadır:

Girişimcilik Destek Programı
İleri Girişimci Programı
Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destekleri
Yatırım projelerine yönelik faizsiz kredi imkanı

3. TÜBİTAK Destekleri

TÜBİTAK, özellikle teknoloji tabanlı ve yüksek katma değer sağlayan start-up projeleri için:

1512 BiGG – Bireysel Genç Girişim Programı
1007, 1501, 1507 ve 1509 Ar-Ge destekleri
Patent ve teknoloji lisanslama hibeleri

gibi programlarla finansman ve mentorluk desteği sağlar.

4. Melek Yatırımcılar ve Girişim Sermayesi Fonları

Türkiye’de lisanslı melek yatırımcı ağları (ANGELS, Galata Business Angels, Keiretsu Forum Türkiye vb.), erken aşama start-up’lara yatırım yapmaktadır. Ayrıca ülke genelinde sayıları artan girişim sermayesi yatırım fonları (VC’ler), yabancı kuruculu start-up’lara yatırım yaparak büyümelerine katkı sunmaktadır.

Çalışma İzni, Oturma İzni ve Girişimcilik Vizesi

Yabancı bir girişimcinin Türkiye’de start-up kurmak için doğrudan vatandaşlık ya da yerleşiklik şartı bulunmamaktadır. Ancak aktif şekilde çalışabilmesi için çalışma izni gereklidir. Ayrıca Teknokent gibi bölgelerde faaliyet gösteren girişimciler, istisnai çalışma izni kapsamında değerlendirilerek bu izni kolaylaştırılmış prosedürle alabilirler.

Girişimcilik odaklı oturma izinleri için ise Göç İdaresi Başkanlığı’nın yürüttüğü özel programlara başvuru yapılabilir. Önümüzdeki dönemlerde uygulanması planlanan Start-up Vizesi uygulaması da bu alandaki süreci daha da kolaylaştıracaktır.

Türkiye’de Start-up Kurmak ve Fikri Mülkiyetin Korunması

Start-up’lar için fikri mülkiyetin korunması hayati öneme sahiptir. Marka, patent, faydalı model ve tasarım tescili işlemleri Türk Patent ve Marka Kurumu aracılığıyla gerçekleştirilir. Ayrıca yazılım tabanlı projeler için telif hakkı koruması da mümkündür. Bu bağlamda korumaların yapılması, girişimin değerlemesi ve yatırım alabilirliği açısından kritik rol oynar.

Sektörel Fırsatlar: Hangi Alanlarda Start-up Kurulabilir?

Türkiye’de yabancı girişimciler için ön plana çıkan sektörler şunlardır:

FinTech: Dijital ödeme sistemleri, blockchain çözümleri
HealthTech: Teletıp, biyoteknoloji, uzaktan sağlık hizmetleri
AgriTech: Akıllı tarım teknolojileri, sensör tabanlı üretim sistemleri
EdTech: Dijital öğrenme platformları, yapay zeka destekli eğitim yazılımları
CleanTech: Yenilenebilir enerji çözümleri, enerji verimliliği teknolojileri

Bu sektörlerdeki devlet teşvikleri, yatırımcı ilgisi ve pazardaki büyüme potansiyeli, yabancı girişimciler için ciddi fırsatlar yaratmaktadır.

Sonuç

Türkiye’de Start-up kurmak isteyen yabancılar için girişimcilik ekosistemi, hukuki altyapısı, teşvik sistemleri ve coğrafi avantajlarıyla büyük bir potansiyel mevcuttur. Bu sürecin sağlıklı ilerlemesi ve yatırımın karşılık bulması için doğru adımlar gerekmektedir. Hukuki danışmanlık alınması, şirket türünün doğru seçilmesi önemlidir. Bunun yanı sıra fikri mülkiyetin korunması ve kamu desteklerinin etkin şekilde kullanılması kritik önemdedir.

Hukuki destek için bizimle iletişime geçin.

Türkiye’de Start-up Kurmak İsteyen Yabancılar İçin Rehber yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması: Kapsamlı Hukuki Rehber

Onur Altınkan — Sun, 13 Apr 2025 11:39:55 +0000

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması İçin Hukuki Altyapı

Türkiye, stratejik konumu, güçlü iç pazarı ve genç nüfusuyla yalnızca yerli değil, yabancı yatırımcılar için de cazip bir yatırım merkezi haline gelmiştir. Gelişen hukuk sistemi ve yatırım dostu düzenlemeler sayesinde, Türkiye’de yabancıların şirket kurması süreci geçmişe kıyasla daha kolay ve şeffaf hale getirilmiştir. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çerçevesinde yerli ve yabancı yatırımcılara eşit muamele esası getirilmiş, yatırım süreçlerine yönelik pek çok engel ortadan kaldırılmıştır.

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Kapsamında Eşitlik İlkesi

Yabancı yatırımcılar, uluslararası antlaşmalar ve özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, Türk yatırımcılarla aynı haklara sahiptir. Kanunun 3. maddesi uyarınca yabancılar Türkiye’de doğrudan yatırım yapma hakkına sahiptir. Böylelikle Türkiye’de yabancıların şirket kurması süreci, hukuki olarak yerli yatırımcılarla aynı usullere tabidir. Bu kanunla birlikte izin ve onay sisteminden bildirim esasına geçilmiş, bürokratik işlemler en aza indirilmiştir.

Yabancıların Kurabileceği Şirket Türleri

Yabancı yatırımcıların Türk Ticaret Kanunu’na göre aşağıdaki şirket türlerini kurması mümkündür:

Anonim Şirket: Asgari 50.000 TL sermaye ile kurulur. Tüm ortaklar yabancı olabilir, yönetim kurulu üyeleri Türk vatandaşı olmak zorunda değildir.
Limited Şirket: En az bir, en fazla 50 ortağın kurması mümkündür. Asgari sermaye 10.000 TL’dir. Ortakların tümü yabancı olabilir.
Kollektif Şirket: Sadece gerçek kişilerin kurması mümkündür. Ortakların sorumluluğu sınırsızdır.
Komandit Şirket: En az bir komandite (gerçek kişi) ve bir komanditer ortak kuracaktır.
Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket: Karma niteliktedir. Anonim ve komandit unsurları taşımaktadır.
Kooperatifler: Yardımlaşma ve dayanışma esastır. Ortakların gerçek veya tüzel kişi olması mümkündür.
Adi Şirket: Türk Borçlar Kanunu’nda yer almaktadır. Tüzel kişiliği yoktur.

Yeni düzenlemelerle birlikte, yabancıların tüm bu şirket türlerini kurma imkanı bulunmaktadır.

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması Sürecinin Aşamaları

Türkiye’de yabancıların şirket kurması için takip edilmesi gereken temel adımlar şunlardır:

Şirket türünün seçimi ve esas sözleşmenin hazırlanması: Şirketin unvanı, adresi, sermaye miktarı, faaliyet konusu ve yönetim şekli belirlenmelidir.
Gerekli belgelerin temini: Ortakların pasaportları, vekaletnameler, faaliyet belgeleri ve adres belgeleri hazırlanır.
İmza beyannamelerinin hazırlanması: Şirketi temsil edecek kişilerin imzaları noter veya yetkili kurumlarca onaylanmalıdır.
Rekabet Kurumu payının yatırılması: Sermayenin %0,04’ü ilgili kuruma ödenmelidir.
Sermayenin yatırılması: Anonim şirketlerde sermayenin en az %25’i tescil öncesi banka hesabına yatırılmalıdır.
Ticaret sicil başvurusunun yapılması: Belgelerle birlikte başvuru yapılmaktadır, tescil ile tüzel kişilik kazanılmaktadır.
Yasal defterlerin tasdiki ve imza sirkülerinin düzenlenmesi: Şirketin ticari defterleri onaylanır, temsilcilerin imzaları tescillenir.

Yabancıların Türkiye’de Şirket Kurması İçin Gerekli Belgeler

Şirket kuruluş sürecinde aşağıdaki belgeler gereklidir:

Esas sözleşme
Ortaklara ait noter onaylı pasaport fotokopileri
Yetkililere ait faaliyet belgesi ve vekaletnameler
İmza beyannamesi
Vergi dairesi başvuru dilekçesi
Kira sözleşmesi ya da adres beyanı
Kuruluş bildirimi, rekabet payı ödeme dekontu, ticaret odası kayıt belgeleri

Ayrıca belgelerin yabancı ülkelerde düzenlenmişse; apostil şerhi ile birlikte konsolosluk veya noter onayı da gerekecektir.

Çalışma İzni Zorunluluğu

Yabancı yatırımcıların bazı durumlarda çalışma izni alması gerekecektir. Anonim şirketin yurt dışında ikamet eden yönetim kurulu üyeleri veya limited şirketin şirket yetkilisi olmayan ortakları için bu zorunluluk kaldırılmıştır. Ancak şahıs şirketi kuracak yabancı gerçek kişilerin Türkiye’de en az beş yıllık ikamet iznine sahip olmaları ve ardından serbest çalışma izni almaları gereklidir.

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması ve Avukat Desteği

Yabancılar, Türkiye’de şirket kurulum sürecini kendileri yürütebilecekleri gibi, bir Türk avukata verecekleri vekaletname ile de tüm işlemleri gerçekleştirebilirler. Bu yöntem süreçlerin hukuka uygun, eksiksiz ve hızlı bir şekilde yürütülmesini sağlar.

Yabancı Ortaklı Şirket Kuruluş Maliyetleri

Türkiye’de yabancıların şirket kurması sürecinde maliyetler birçok değişkene bağlıdır. Toplam gideri şirket türü, sermaye miktarı, ortak sayısı ve danışmanlık hizmeti maliyetleri etkiler. Bu bakımdan genel olarak aşağıdaki kalemler göz önünde bulundurulmalıdır:

Rekabet Kurumu’na yapılan ödeme
Noter ve tercüme işlemleri
Apostil ücretleri
Avukatlık hizmeti (varsa)
Sermayenin %25’i kadar banka mevduatı
Kuruluş vergileri ve harçlar

Vergisel Yükümlülükler ve Devlet Teşvikleri

Türkiye’de kurumlar vergisi oranı %20’dir. Gelir vergisi oranı şahıs şirketleri için %15 ile %35 arasındadır. Ayrıca Katma Değer Vergisi (KDV), Damga Vergisi ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gibi vergiler de uygulanmaktadır. Türkiye, çok sayıda ülke ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması imzalamıştır. Bu anlaşmalar, yabancı yatırımcıların hem Türkiye’de hem kendi ülkelerinde aynı kazanç üzerinden iki kez vergi ödemelerini engeller.

Bu bağlamda devlet teşvikleri kapsamında, yabancı yatırımcılara aşağıdaki avantajlar sağlanabilmektedir:

Vergi indirimi ve muafiyetler: Belirli bölgelerde veya sektörlerde yatırım yapan firmalara gelir ve kurumlar vergisi indirimi söz konusudur.
Yatırım yeri tahsisi: Özellikle organize sanayi bölgelerinde arsa tahsisi kolaylaştırılmıştır.
Sigorta primi işveren hissesi desteği: Belirli teşvik bölgelerinde istihdam edilen personelin sigorta primlerinin bir kısmı devlet tarafından karşılanır.
Faiz ve KDV desteği: Faiz giderlerine destek verilmekte, KDV istisnası sağlanabilmektedir.
Gümrük vergisi muafiyeti: Makine ve teçhizat gibi yatırım mallarının ithalatında gümrük vergisi muafiyeti söz konusudur.

Ayrıca, sektörel teşvik programları kapsamında savunma sanayi, enerji, bilişim, yenilenebilir enerji ve ilaç sanayi gibi stratejik alanlarda faaliyet gösteren yatırımlar için özel destek mekanizmaları uygulanacaktır.

Sonuç

Yasal düzenlemeler sayesinde Türkiye’de yabancıların şirket kurması artık daha erişilebilir ve şeffaf bir hale gelmiştir. Zira yabancı yatırımcılar, yerli girişimcilerle aynı haklara sahip olup çeşitli teşvik ve muafiyetlerden de faydalanabilmektedir. Ayrıca, stratejik sektörlere yatırım yapan firmalar daha da avantajlı hale gelmektedir. Ancak şirket kuruluş süreci; belge hazırlığı, hukuki yükümlülükler ve tescil işlemleri bakımından uzmanlık gerektirir. Bu nedenle yatırımcıların süreci bir avukat rehberliğinde yürütmeleri önemlidir.

Türkiye’de Yabancıların Şirket Kurması: Kapsamlı Hukuki Rehber yazısı ilk önce Altınkan Avukatlık Bürosu üzerinde ortaya çıktı.